Navigate / search

Ek Gıdaya Geçiş Ne Zaman ve Nasıl Olmalı ?

Ek gıdaya geçiş tüm annelerin kafasını karıştıran bir süreçtir. Bebeklere ek gıdaya nasıl başlanır? Hangi ayda başlanır? Nasıl başlanır? Bebek ek gıda tarifleri nelerdir?

Bebekler D vitamini hariç ihtiyacı olan her şeyi anne sütünden alır. Sağlık Bakanlığı ilk altı ay sadece anne sütü verilmesini tavsiye etmektedir. Bu süre içerisinde başka ek gıdaya gerek yoktur. Adından da anlaşılacağı gibi anne sütüne ek olarak verilir. Anne sütüyle ilgili geniş bilgi almak için  ve  yazılarımı okuyabilirsiniz.

Ek gıdaya başlanmadan önce bebekte bazı gelişmelerin takip edilmesi gerekir. Bebek tek başına dik oturabilmeli, başını dik tutabilmeli, el göz koordinasyonu gelişmiş olmalıdır.

Bebek düzenli doktora götürülmeli, kilo alımı takip edilmelidir. Bebek beslenmesi en iyi kilo alımı ile anlaşılır. Ek gıdaya nasıl başlanacağına bir sağlık çalışanı ile beraber karar verilmelidir.

Ek gıdaya geçiş konusunda uyulması gereken kurallar vardır.

 

Yeni Doğan Bebeklerde Ek Gıda

Yeni doğan bebeğin ek gıda listesi yoktur. Anne sütü olmasa bile hiçbir şekilde ek gıda verilemez.

Yeni doğan bebek için en ideal besin anne sütüdür. Ancak yeni doğan bebeğe anne sütünün temin edilemediği durumlar da bebek beslenmesi ek gıda ile desteklenmelidir.

Bebeğin memeyi reddi, annenin bebeği reddi, anne yokluğu, anne veya bebeğin sağlık sorunları, anne sütünün hiç olmadığı veya yetersiz olduğu durumlarda ek besine ihtiyaç vardır. Bebeğin ayına uygun formül süt verilmelidir.

Formül mamanın temin edilemediği durumlarda; bir çay bardağının yarısına inek sütü, yarısına kaynatılmış soğutulmuş su konulur, içine bir tatlı kaşığı şeker ve bir çay kaşığı sıvı yağ eklenir.

Yoğurt; iki ölçü yoğurt bir ölçü kaynatılmış soğutulmuş su ile sulandırılarak verilir.

Verilecek ek gıdanın miktarı sağlık çalışanı tarafından bebeğin kilosuna göre ayarlanarak verilmelidir.



2 Aylık Bebeğe Ek Gıda

2 aylık bebeğe ek gıda verilmez. Alması gereken tek gıda anne sütüdür. Ancak yukarıda saydığımız sebeplerden dolayı bebeğin ek gıda alması gereken durumlar olabilir.

2 aylık bebek ek gıda listesinde önceliğimiz ayına uygun formül mama olmalıdır. Formül mamanın temin edilemediği durumlarda inek sütü kullanılabilir.

Bir su bardağının 2/3’üne inek sütü kalanına kaynatılıp soğutulmuş su konulur. İçine bir tatlı kaşığı şeker ½ çay kaşığı sıvı yağ ilave edilir. Yoğurt yine yeni doğan bebeklerde ki gibi iki ölçü yoğurt bir ölçü kaynatılmış soğutulmuş su ile sulandırılarak verilir.

 

3 Aylık Bebeğe Ek Gıda

3 aylık bebek beslenme listesinde öncelik anne sütüdür. Anne sütü temin edilemediğinde veya yetersiz geldiğinde formül mama kullanılır.

3 aylık bebek ek gıda listesinde inek sütü sulandırılmadan, şeker ve yağ ilavesi yapılmadan doğrudan kullanılır. Yoğurt da sulandırılmaz.

 

Bebeklerde Beslenme

4 Aylık Bebeğe Ek Gıda

Sağlık Bakanlığı ilk altı ay sadece anne sütü dese de bazı kaynaklar 4 aylık bebeğe ek gıda önermektedir. 4 aylık bebeğe çorba tarifleri, ek gıda tarifleri internette boy boy dolaşmaktadır.

Eğer bebeğinizin kilo alımı ve gelişimi yerinde ise kesinlikle ek gıdaya nasıl başlanır diye düşünmeyin. Anne sütüne devam.

4 aylık bebek ek gıda listesinde anne sütünün yokluğu ve yetersizliği durumunda yine formül süt önerilir.

Formül sütün temin edilememesi durumunda günlük toplam 500cc süt veya yoğurt, taze sıkılmış meyve suyu (mevsimine göre şeftali, elma, armut ile başlanır), taze hazırlanmış tuzsuz sebze çorbası (içine bir tatlı kaşığı sıvı yağ ilave edilir) yeterlidir.

4 aylık bebeğe ek gıda ne verilir diye düşünmeyin. Yukarıda saydıklarımızdan fazla beslemek kabızlık, hazımsızlık, alerji, gaz gibi yan etkilere sebep olabilir.

 

5 Aylık Bebeğe Ek Gıda

Bebeğiniz gözünüze her ne kadar çok büyümüş olarak görünse de 5 aylık bebek beslenme tablosunda öncelik yine sadece anne sütüdür.

Anne sütü yokluğu veya eksikliği durumunda yine öncelik ek gıda olarak formül mamadır.

Formül mamanın temin edilememesi durumunda 5 aylık bebeğe ek gıda ne verilir ? Katı kaynamış yumurta sarısı ( bir çay kaşığı ile başlanır), çorba (sebze, yoğurt, mercimek), süt ve yoğurt (günlük 500cc), meyve suyu ve püresi (mevsiminde taze hazırlanmış) verilebilir.

5 aylık bebek çorbalarına kesinlikle tuz atılmaz, bir tatlı kaşığı sıvı yağ eklenir. 5 aylık bebek ek gıda listesinde bulunanların dışına çıkılmamalıdır.

Anne sütü almayan veya alamayan bebekler için ek gıdaya nasıl başlanır anlatmaya çalıştım. Bebekler için bir yaşına kadar öncelik anne sütü, sonra ek gıda listesinde yer alan besinlerdir.

 

6 Aylık Bebeğe Ek Gıda

Bebeğiniz altı ayını doldurduktan sonra şayet başını dik tutabiliyorsa, dik oturabiliyorsa, çiğneme ve yutma uyumu gelişmişse, el göz uyumu gelişmişse artık ek gıdaya başlayabilirsiniz.

Bebeklerde dildeki öğürme kanalı tam ortadadır. Büyüdükçe biz yetişkinlerde olduğu gibi arkaya kayar. Bu nedenle ek gıdaya başlayan bebekler çiğneme yutma tam gelişene kadar elinde besinle yalnız bırakılmamalı, boğulacak diye hemen müdahalede edilmemelidir.

6 aylık bebek ne yer? 6 aylık bebek ek gıda listesinde neler vardır? Ek gıdaya başlamadan önce bunlar iyice araştırılıp öğrenilmelidir.

6 aylık bebek beslenmesinde de öncelik yine anne sütüdür. Bebeğinizi yine önce emzirecek sonrasında ek gıda listesinde yer alan besinleri sırasına uygun şekilde vereceksiniz.

Süt ve yoğurt (günlük 500cc), taze meyve sebze püresi, yumurta sarısı, pekmez (1 çay kaşığı), püre halinde çorba (sebze, yoğurt, mercimek, tarhana) verilebilir.

Yukarıda saydığım ek gıdalar anne sütünün yokluğu veya temin edilememesi durumunda geçerlidir. Ayrıca miktarlar bebeğin isteğine göre arttırılıp azaltılabilir.



Ek gıdaya başlarken dikkat edilmesi gereken nokta besinlerin bebekte alerji yapma olasılığıdır. Sindirim sistemleri henüz gelişmediği için bebeğinize ek gıda olarak vereceğiniz besin sadece bir öğün verilmeli, üç gün farklı bir gıda verilmemelidir.

Örneğin ek gıdaya yoğurt ile başladınız. Yoğurdu ilk verdiğinizde bir tatlı kaşığı veriyorsunuz. O gün içinde başka bir ek gıda vermiyorsunuz. Ertesi gün tekrar bir tatlı kaşığı veriyorsunuz. Üçüncü gün 1 çorba kaşığı kadar veriyorsunuz.

Eğer bu üç gün içinde bebeğinizde bir alerji belirtisi görülmedi ise sonraki günlerde bebeğinizin istediği kadar yoğurt verebilir ve başka bir ek gıdaya geçebilirsiniz.

 

6 aylık bebek ek gıdaya şununla başlar bununla başlar diye kesin bir ek gıda listesi yoktur. Anne mevsimine uygun ulaşabileceği taze besinlerden bebek beslenme listesini kendisi oluşturabilir.

6 aylık bebeğin çorbası kaşıktan akmayacak püre kıvamında olmalıdır. Bu aylarda önemli olan bebeğin yeni tatlarla tanışmasıdır. 6 aylık bebekten kaseler dolusu çorbalar yemesini beklemeyin.

Çeşitli kaynaklarda yer alan bebek çorbaları tarifleri genellikle 8 aydan büyük bebekler için uygundur.

 

7 Aylık Bebeğe Ek Gıda

Bebeğiniz 7 aylık olduğunda da önceliğiniz yine anne sütüdür. Siz hala ek gıda ile tanışma dönemindesiniz.

Bebeğinizin 6 aylık beslenme listesine et (tavuk ve dana eti) ve kuru baklagil grubu (kuru fasulye, nohut, mercimek) ekleniyor.

Eti bebeğinizin dili ve damağı ile ezebileceği kıvama getirip vermelisiniz. Kuru baklagil grubunu da çatalla ezerek veya püre yaparak bebeğinize yedirebilirsiniz.

7 aylık bebeğiniz çiğneme hareketini öğrenmiştir. Bebeğinizi artık pütürlü (çatalla ezilmiş) beslemeye başlayabilirsiniz.

7 aylık bebek yiyeceği miktarı belli eder. Bebeğin isteğine göre arttırılıp azaltılabilir. Aşırıya kaçmayın.

 

8 Aylık Bebeğe Ek Gıda

Artık ek gıdalar ile tanıştınız. Bebeğiniz neyi severek yiyor neyi yemiyor farkındasınız. Bebeğinizi sizinle birlikte yemeğe oturtmalı ve sizi taklit etmesine fırsat vermelisiniz.

7 aylık bebek beslenme listesine tuzu alınmış peynir ve balığın beyaz etini ekliyoruz. Artık bebeğinize kahvaltı yaptırabilir, ana ve ara öğün ile besleyebilirsiniz.

Önceliğiniz tabiki hala anne sütü. Bazı anneler bebeklerine fazla miktarlarda yedirme telaşı içindedirler. Siz bebeğinize ek gıda verdikçe bebeğiniz yer, o yedikçe siz verirsiniz. Bu iş kısır döngüye girer. Bebeğinizin midesinin yumruğu kadar olduğunu unutmayın.

8 aylık bebek ek gıda listesine parmak besin diye tabir edilen haşlanmış sebze ( patates, havuç vs.), ekmek, köfte, makarna verilebilir.

Örnek bir beslenme listesi hazırlarsak;

      • Sabah: Anne sütü, 1yumurta sarısı, 1 kibrit kutusu kadar tuzu alınmış beyaz peynir, avuç içi kadar ekmek, 1 tatlı kaşığı pekmez.
      • Ara Öğün: Anne sütü, 1 küçük meyve püresi
      • Öğlen: Kıymalı çorba (püre kıvamında), avuç içi kadar ekmek
      • Ara öğün: Anne sütü, yoğurt
      • Akşam: Pirinç unu (muhallebi)
      • Gece: Anne sütü

8 aylık bebeğe bir gün içerisinde yukarıda hazırladığımız listedeki gıdaları vermek yeterli olacaktır. Her fırsatta anne sütüne yönlendirilmelidir.

 

9-12 Aylık Bebeğe Ek Gıda

Bu aylarda bebeğiniz çiğnemeyi ve yutmayı öğrenmiştir. Sizinle birlikte masaya oturur, içine tuz, domates, salça katmadığınız sürece sizin yediğiniz yemekleri tüketebilir.



9-12 aylık bebekler fırsat verilirse uygun kaşık çatal kullanabilirler. Bebeğinizin beslenme listesi 8 aylık bebek beslenme listesindekilerle aynıdır.

Bu aylar için örnek bir beslenme listesi hazırlarsak;

      • Sabah: Anne sütü, 1 yumurta sarısı, 1 kibrit kutusu kadar tuzu alınmış beyaz peynir, avuç içi kadar ekmek, 1 tatlı kaşığı pekmez.
      • Ara Öğün: Anne sütü, 1 küçük meyve püresi, yoğurt
      • Öğlen: Çorba (püre kıvamında), köfte, avuç içi kadar ekmek
      • Ara öğün: Anne sütü, 1 küçük meyve püresi, yoğurt
      • Akşam: Anne sütü, sebze çorbası (püre kıvamında), ekmek, yoğurt
      • Gece: Pirinç unu (muhallebi)

Örnek Çorba Tarifi:

İki adet mevsim sebzesi (kabak, havuç, patates, kabak vs.) buharda pişirilir. Üzerine bir tatlı kaşığı irmik, bulgur, pirinç üçünden biri eklenir. Pişince üzerine bir tatlı kaşığı sıvı yağ eklenir. Eğer bebek 6 aylıksa tel süzgeçten geçirilir. 8 aylık ve üzeri bebekler için çatalla ezmek yeterlidir. Kıvamı kaşıktan akmayacak püre kıvamında olmalıdır. Asla çok sulandırmayın.

 

Örnek Muhallebi tarifi:

Bir çay bardağı suya yarım tatlı kaşığı irmik, yulaf, pirinç unu (üçünden biri) çırpılarak pişirilir. Koyulaşınca bir tatlı kaşığı sıvı yağ eklenir. İlerleyen günlerde bebeğinizin yediği meyvelere göre muhallebinin içine ekleyebilirsiniz.

 

Bebeklerde ek gıda başlanırken dikkat edilmesi gereken hususlar vardır.

Anne sütü bebeğin enerji ihtiyacını yeterince karşılar. İlk altı ayda bebek ihtiyacı olan enerjinin tamamını anne sütünden temin eder. 6-8. aylarda bu oran % 70, 9-12. aylarda % 50, 12-24. aylarda da yaklaşık olarak % 40’dır.

Bebekler ilk üç ay çok hızlı kilo alırlar (haftalık 150-300gr). 4-6 aylar arasında haftalık kilo alımı haftalık 100-200 gram kadardır.  Bu oran ilerleyen aylarda daha da düşecektir. Bu durum bebeğin gelişiminin normal bir parçasıdır.

Endişeye kapılıp ek gıdayı fazla vermek bebekte şişmanlığa yatkınlık ve ilerleyen yaşlarda kronik hastalıklara yakalanma olasılığını arttırır.

Ek gıdaya başlamak için acele edilmemeli, fakat sağlık sorunları yok ise 6,5 aydan sonraya da bırakılmamalıdır.

Öncelikle bebeklerin mide kapasitesini bilmemiz gerekiyor. Yeni doğan bebeğin mide kapasitesi 30cc (2 yemek kaşığı) kadardır. 6 aylık bebeğin midesi 180cc (1 çay fincanı), 1 yaşındaki çocuğun midesi ise 240cc (1 su bardağı) kadardır.

İlk aydan itibaren kilogram başına 30cc eklersek bebeğin mide hacmini bulmuş oluruz. Ek gıdaya başlarken bebeğin mide hacmi düşünülüp ona göre azar azar başlanmalıdır.

Unutmayın ek gıdaya başlamak bebek beslenmesinin ana parçası değildir. Ek gıdalara az miktarlarda başlanır yavaş yavaş arttırılır. Amaç bebeğin karnını doyurmak değil, farklı lezzetlerle tanışmaktır.

Ek gıdaya geçiş döneminde yediği besin miktarı hiç önemli değildir. Bu dönemde önemli olan bebeğin damak tadını öğrenmek ve varsa olabilecek alerji durumlarını tespit etmektir.

Ek gıdaya başlayan bebeklere 3-4 tatlı kaşığı kaynatılıp soğutulmuş su verilebilir. İçtiği su miktarı günlük 100cc kadar olmalıdır.

Bebeğin kabul etmediği ek gıdayı vermek için ısrar etmeyin. Yeni lezzete alışmak için zamana ihtiyacı olabilir. İlerleyen günlerde tekrar deneyin.

Zamanında pütürlü beslenmeyen bebekler çiğnemeyi öğrenemedikleri için ileride besinleri püre halinde isteyeceklerdir.

Bebeğin ayına uygun porsiyonları hazırlanmalı ve gerektiğinde kendisi yemesi konusunda teşvik edilmelidir.

Bir yaşından önce bebeklerinize kesinlikle yumurta beyazı, bal, şekerli içecekler, hazır meyve suları, konserveler, hazır çorbalar, domates, salça, tuz, salam, sosis, sucuk, acılı baharat, bakla, patlıcan, bütün halinde kuruyemiş (nefes borusuna kaçma olasılığından dolayı) vermemelisiniz.

Anne sütü alan 6-8 aylık bebeğin günlük 200 kaloriye, 9-12 aylık bebeğin günlük 300 kaloriye ihtiyacı vardır. Bebeğinizin ihtiyacı ve gelişimine göre günlük alacağı ek gıdayı şu şekilde hesaplayabilirsiniz.

Bir kase yoğurt + bir yumurta sarısı + bir kase sebze çorbası = 200 kaloriye denk gelmektedir.



Şunu unutmayın bebeğinizin ne zaman ne yiyeceğine siz karar verirsiniz, ne kadar yiyeceğine bebek karar verir. Zorlamak ileride yeme problemlerine yol açar.

Bebeğin beslenmesi aceleye getirilmemeli, bir tatlı kaşığı ile başlayın her gün bir tatlı kaşığı arttırın. İlk verilen besinin yan etkilerini mutlaka gözleyin. Üç gün kuralını unutmayın.

Ek gıdaya meyve ile başlayan bebeklerin daha sonra sebze pürelerini reddetme olasılığı yüksektir. Bu sebeple ek gıda da öncelik sebze ve yoğurttan yana olmalıdır.

Bebeğiniz için hazırladığınız çorbalara mevsim sebzeleri kullanın.

Ek gıda bebeğe ne çok acıkıp sinirlendiği zaman, ne de karnı tok olduğu zaman verilmemelidir. İkisinin ortası bir zamana denk getirilmelidir.

Bebeklerde ek gıdaya nasıl başlanır? Ek gıda listesi neye göre hazırlanır? Bebeğimin ayına uygun ek gıda nedir? Gibi sorularınıza cevap verebilmişimdir umarım.

yazımda bebeğiniz için menüler ve ek gıda başlama planı bulabilirsiniz.

Sağlıklı günler.

Elif Gençoğlu Temiz

Sağlık Yüksek Okulu Ebelik okudu, Ameliyathane hemşireliği, bebek hemşireliği ve okul öncesi öğretmenliği yaptı. Şuan Halk Sağlığı Müdürlüğünde çalışmaktadır. Evli ve 3 çocuk annesidir.

Yorum Yap

isim*

eposta* (not published)

Web sitesi